CLA, otçul hayvanlar tarafından doğal olarak üretilmektedir. İnek ve keçi ile geyik gibi otla beslenip geviş getiren hayvanlar sindirim sistemlerinde, yeşil bitkilerdeki omega-6 yağ asitlerini CLA'ya çeviren eşsiz bir enzime sahiptir (1). Bu yağ asidi daha sonra, hayvanların kas dokularında ve sütünde depolanmaktadır.
CLA'nın ana besin kaynakları; inek, keçi ve koyun gibi geviş getiren hayvanların eti ve sütüdür. Bu gıdalardaki toplam CLA miktarı, hayvanların yediklerine bağlı olarak büyük ölçüde değişkenlik göstermektedir. Örneğin; otla beslenen ineklerden elde edilen sığır ve süt ürünlerindeki CLA içeriği, tahıl ile beslenen ineklerinkinden %300-500 kadar daha yüksektir.
CLA'nın en köklü yararı, yağlarla güçlü şekilde mücadele etmesidir. İnsanlar üzerinde yapılan başarılı çalışmalar; günde 3-4 gramlık CLA yağ yakıcı dozlarının, kas kütlesi inşa etmeye ve sağlıklı, aşırı kilolu obez katılımcılarda vücut yağ kaybını artırmaya yardımcı olduğunu göstermektedir (2).
İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalar ayrıca; yağ yakıcı CLA’nın, tokluğu (doygunluk hissini) artırabildiğini göstermektedir (3).
Konjuge linoleik asitler, bağışıklık sistemini desteklemektedir. Ayrıca vücutta enfeksiyonlara, enflamatuar bozukluklara ve otoimmün hastalık ile alerji gibi diğer bağışıklık sistemi dengesizliklerine karşı direnç oluşturmaya yardımcı olmaktadır. Araştırmalar; CLA’nın vücuttaki enflamatuar ve bağışıklık tepkilerinin düzenlenmesinin yanı sıra detoksifikasyonun desteklenmesi için karaciğer sağlığının artırılmasında da rol oynadığını göstermektedir (4).
CLA'nın bir diğer avantajı kemik güçlendirici ve koruyucu etkilere sahip olmasıdır. Besin yoluyla alınan CLA, hem kalsiyumu (paratiroid hormonu ve kalsitriol) absorbe eden sinyalleri artırarak, hem de kalsiyumun düşük olduğu zamanlarda kemiklerinizden kalsiyumu çekmekten sorumlu osteoklast hücrelerinin aktivitesini azaltarak kemik yoğunluğundaki kayıpları önemli ölçüde önlemektedir (5).
Tüm bu faydalar küçük gruplar üzerinde yapılan araştırmalara dayanmaktadır ve kesin bilgi vermemektedir.
İlginizi Çekebilecek Ürünler!
Bazı gıda takviyelerinden alınan dozlar aynı zamanda insanların, süt veya etten elde ettikleri miktarlardan çok daha yüksektir. Çoğu zaman olduğu gibi bazı moleküller ve besinler, gerçek gıdalarda doğal miktarlarda bulunduğunda faydalıdır ancak, büyük dozlarda alındığında ise zararlı hale gelmektedirler.
Çalışmalar; bu durumun, CLA takviyesi için de geçerli olduğunu belirtmektedir. Yüksek miktarda alınan CLA takviyesi, karaciğerinizde yağ birikmesine neden olabilir. Bu da metabolik sendrom ve diyabete giden bir basamaktır (6).
Hem hayvanlarda hem de insanlar üzerinde yapılan çok sayıda araştırma; CLA'nın, enflamasyon ile insülin direncine neden olabileceğini ve “iyi” HDL kolesterolü azaltabileceğini gözler önüne sermektedir (7).
Bununla birlikte, makul dozlar kullanılan ve insanlar üzerinde yapılan bazı çalışmalar; kişilerin ishal, insülin direnci ve oksidatif stres gibi hafif veya orta dereceli CLA yan etkileri ile karşılaşılabileceğini göstermektedir (8).
CLA üzerine yapılan çoğu çalışma, günde 3,2-6,4 gram arası doz kullanmıştır. Yapılan bir derlemede; kilo kaybı konusunda etki elde edebilmek için günde en az 3 gram CLA kullanımı yapılmasının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır (9).
ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA); CLA'nın, yiyeceklere ilave edilmesine izin vermekte ve buna GRAS (genellikle güvenli olarak kabul edilir) statüsü vermektedir. Bununla birlikte, kullanılan dozaj arttıkça yan etki riskinin de arttığı unutulmamalıdır. Ülkemizde CLA kullanımı ile ilgili günlük miktar belirten resmi bir kaynak buşunmamaktadır. Bu doğrultuda takviyeler ürün ambalajında belirtilen miktarın üzerinde kullanılmamalıdır.
Not: Herhangi bir sağlık sorununuz var ise gıda takviyelerini kullanmadan önce doktorunuza danışmanızı tavsiye ederiz.
Mehmet Ali Yıldırım
Cycling Master Instructor